Schilderijen RK Parochie H. Nicolaas

Christus met Maria en MartaToen de voormalige koster van de RK H. Nicolaasparochie (nu deel van de H. Christoffelparochie), Bert Klappe, in de jaren '80 van de vorige eeuw de pastorie als woning betrok trof hij op de zolder enkele zeer verwaarloosde schilderijen aan. Er was weinig belangstelling voor van de kant van het kerkbestuur: er was toch geen geld om ze op te knappen, en het leek niets bijzonders. Bij een inventarisatie in 1988 door drs. Te Poel van het bisdom Utrecht bleek er één heel bijzonder te zijn: het portret van Egbertus Rentinck. Het duurde toch nog zo'n twintig jaar voordat er iets mee gebeurde. Er werden fondsen geworven voor de restauratie, en inmiddels hangt het mooi uitgelicht in het CultuurHistorisch Centrum en kan iedereen het bekijken.

De andere schilderijen staan hieronder beschreven. Het gaat om religieuze afbeeldingen, op één na. Maar dat ene schilderij is mogelijk wel weer van een bekende schilder...

Christus met Maria en Marta

Afm. 80 x 64 cm; olieverf op paneel. Links is Christus gezeten, terwijl hij naar Marta kijkt gebaart hij met de linkerhand naar Maria die aan zijn voeten is gezeten. Hierbij zou hij hebben uitgesproken: “Maria heeft het beste deel gekozen, en het zal haar niet ontnomen worden (Lucas, 10,38-42)".

Staat: Het schilderij verkeert in slechte staat. De verf laat los op de naden van het paneel. De verf vertoont blazen, een deel aan de rechterzijde van Marta ontbreekt, evenals links bij het hoofd van Christus. De figuur van Christus lijkt bij eerdere restauraties zwaar te zijn geretoucheerd. Is het paneel kleiner gemaakt of ingekort? Het dient zo spoedig mogelijk te worden gerestaureerd.

Maria, schilderij van de H. Nicolaasparochie, mogelijk deel van een drieluikMaria en Johannes

Respectievelijk afm. 66 x 50 cm en 68 x 50 cm; olieverf op paneel. Maria is ten halve naar rechts voorgesteld, de handen gevouwen voor het lichaam. Over het hoofd een sluier.
Joannes is ten halve naar links voorgesteld, de handen voor het lichaam gevouwen.

Bijzonderheden: 
Mogelijk maakten beide panelen deel uit van een voorstelling van een calvarie, waarbij tussen beide panelen zich een (gebeeldhouwd ?) of (geschilderd ?) kruisbeeld bevond (?).

Johannes, schilderij van de H. Nicolaasparochie, mogelijk deel van een drieluikStaat: De naad in het midden van het paneel wijkt. De verflaag is beschadigd.

Aanbidding der herders

Afmeting 128 x 87 cm; olieverf op paneel; kopie naar een gravure van Lucas Vorsterman van een schilderij door P.P. Rubens uit 1619. Rechts Maria, Jozef en het kind, dat wordt getoond aan de herders links. Een vrouw is geknield en houdt de armen gekruist voor de borst, terwijl anderen voorovergebogen toekijken. Op de achtergrond een vrouw met een waterkan op het hoofd. Geheel links een hond.

Bijzonderheden; Het schilderij gaat terug op een schilderij (100 x 65 cm) door Rubens vervaardigd in 1619, dat zich thans bevindt in het Musee de Beaux-Arts te Marseille. Het betreft de predella van een drieluik dat nog altijd aanwezig is in de kerk van de H.Johannes de Doper te Mechelen (B). Aangezien de compositie van het paneel te Vollenhove in spiegelbeeld is voorgesteld moeten we aannemen dat de schilder naar een gravure (bijvoorbeeld door Lucas Vorsterman, in dienst van schilder Rubens, 1621) heeft gewerkt. Aanbidding der herders, schilderij in bezit van de H. Nicolaasparochie te VollenhoveHet schilderij van Vollenhove zal op het einde van de l8e  of het begin van de l9e eeuw zijn ontstaan, waaruit zou kunnen opgemaakt dat het speciaal is aangeschaft voor de nieuwe kerk in de H. Geestkapel. Dat dit thema geliefd was, blijkt uit het feit dat ook in andere kerken, waaronder de huidige Lutherse kerk in Leiden, een schilderij met dezelfde voorstelling hangt.

Het schilderij is in slechte staat en dient te worden gerestaureerd - maar daar is geen geld voor: de vier planken waaruit het paneel is opgebouwd, wijken. De verf is op verschillende plaatsen beschadigd.  Het schilderij is in permanente bruikleen afgestaan aan het CultuurHistorisch Centrum Land van Vollenhove, in de Bisschopstraat te Vollenhove.

O.L.V. ten hemelopneming

O.L.V. ten hemel opnemingAfmeting 94 x 109 cm; olieverf op paneel; kopie naar een prent van een schilderij van P.P. Rubens. Maria zweeft boven de graftombe omringd door engeltjes van wie een een bloemenkrans houdt. Boven Maria zweeft Christus haar tegemoet. Aan de onderzijde staan apostelen en vrouwen. Sommigen hebben de armen opgeheven en kijken opwaarts.

Bijzonderheden: Aan de compositie ligt een schilderij van Rubens ten grondslag, dat zich bevindt in de Kunstakademie te Dusseldorf. Het schilderij is in spiegelbeeld, de schilder moet naar een prent hebben gewerkt.

Staat: De drie planken waaruit het paneel is opgebouwd zijn los. Rechter plank vertoont een scheur, rechtsonder ontbreekt smal deel. Restauratie noodzakelijk.

Paard en hond

Afm. 47 x 34 cm; olieverf op paneel. In een landschap een paard, dat met de teugels aan een boom is gebonden, rechtsonder zit een hond.

Het schilderij wordt toegeschreven aan Pieter Verbeecq, zwager van de landschapsschilder Claes van Berestyn en zwager van Egbert Rentinck. Etsen en schilderijen van hem hangen o.a. in het Louvre te Parijs.

Enkele van deze schilderijen en dat van Rentinck zijn tentoongesteld bij het Cultureel Historisch Centrum Land van Vollenhove.

www.henkvanheerde.nl/vollenhove