Historie van de familie Engelenburg uit Vollenhove in museum te Pretoria

Bron: krantenartikel van G.R. van 4-3-1965, waarschijnlijk in het Steenwijker Dagblad

In Pretoria staat het Engelenburghuis van de ,,Suid Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns". In het Engelenburghuis, de zetel der Akademie, hangen schilderijen van de familie die vroeger in de Rollecate te Vollenhove hebben gehangen, alsmede vele andere kostbare schatten.

Frans Vredenrijk Engelenburg was de man, die zijn huis met inboedel vermaakte aan de Zuid-Afrikaanse regering die het vervolgens schonk aan de Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns te Pretoria, waarvan hij een tijdlang voorzitter was. Engelenburg overleed op 21 augustus 1938. In de door hem samengestelde geschiedenis van het geslacht Engelenburg geeft hij de volgende bijzonderheden over zichzelf.
Als het negende geslacht van de uit Vollenhove stammende van Engelenburgs wordt vermeld Frans Vredenrijk Engelenburg, genoemd naar zijn vader, te Apeldoorn in 1920 overleden. De zoon F. V. Engelenburg werd te Arnhem op 17 maart 1863 geboren en is op 5 juli 1887 te Leiden in de rechtsgeleerdheid gepromoveerd, was in 1889 advocaat en journalist te Den Haag en is in datzelfde jaar geŽmigreerd naar Zuid-Afrika, waar hij werd benoemd tot hoofdredacteur van ,,De Volkstem". Hij is lid geweest van de Transvaalse Raad van Onderwijs en heeft deel uitgemaakt onder generaal Louis Botha ten behoeve van de Unie van Zuid-Afrika, van de Britse delegatie ter Vredesconferentie te Parijs in 1919. Tijdens zijn deelname aan de veldtocht, gedurende de Anglo-Boerenoorlog, was hij tegenwoordig bij het beleg van Ladysmith en bij de veldslag van Colenso. Op 2 juni 1924 trouwde hij te Johannesburg, Transvaal, met Lorraine Halliday, geboren te Londen op 22-8-1883.

Vollenhove, bakermat van de Engelenburgs

Voor de oorsprong van de geschiedenis van de familie Engelenburg moeten wij teruggaan naar de bisschopsstad Vollenhove.  Zie ook wat er van de familie terug te vinden is in het kerkelijk doopboek. Jan Freryckx Engelenburg wordt genoemd als de stamvader, die in het einde van 1500 en gedurende het begin van de 17e eeuw heeft geleefd. Omstreeks 1620 bezaten Johan Frerichzoon en zijn vrouw Arentgen een huis in de Oude- of Visscherstraat te Vollenhove. Zijn naam werd ook wel Jan Vreryckx geschreven. Dezelfde persoon wordt in 1603 genoemd, tegelijk met zijn zuster de weduwe Anna Pouwels, als schenkers van een losrente ten bate van het Sint Antonie gasthuis te Vollenhove.
Als tweede geslacht wordt genoemd Lucas Jansz Engelenburg. Zijn zoon Frederik is genoemd naar grootvader Jan Vrervckx. Uit het huwelijk van Frederik uit het derde geslacht met Rijnsje, dochter van Pieter de Jong werd 19 september 1694 te Vollenhove geboren Lucas Engelenburg, die later bekendheid zou verwerven als burgemeester van Vollenhove.
Lucas trouwde op 3 juni 1726, op 32-jarige leeftijd met jonkvrouwe Berendina von Morre, die in weerwil van haar Duits klinkende naam uit een oude Overijsselse familie stamde. In de tijd van Lucas Engelenburg werd ons land en ook Vollenhove geplaagd door de geschillen voor en tegen het Oranjehuis. Lucas Engelenburg hoorde tot de partijgroep van de Oranjegezinden. Onder de talrijke relikwieŽn en historisch belangrijke voorwerpen, die van Vollenhove tenslotte in Pretoria zijn terechtgekomen, bevindt zich een rouwmedaille van Lucas afkomstig, waarin de nagedachtenis word geŽerd van Prinses Anna, weduwe van Willem IV en gouvernante over Willem V. Burgemeester Lucas Engelenburg behoorde tot de Gereformeerde godsdienst. Van 1744 tot 1752 fungeerde hij tevens als rentmeester der geestelijke goederen (in casu die van het voormalige klooster Clarenberg).
In 1748 woonde hij met zijn vrouw in het huis Eckelenboom op de hoek van de Bisschopstraat en Bentstraat. Later woonde hij op Rollecate, een net buiten de muren van Vollenhove gelegen havezate van de familie Van Isselmuden. Door huwelijk ging het later over aan de familie Van Dedem, die er de Engelenburgs als huurders handhaafde. In 1654 werd het huis herbouwd, zo vertelt dr. Engelenburg in zijn familie-overzicht, door de befaamde architect Philip Vingboom.

In 1802 werden Vollenhove en Rollecate door de familie Engelenburg verlaten en enkele jaren later deed de toenmalige eigenaar Willem Jan van Dedem, verdienstelijke uitvoerder van het Dedemsvaart-plan, het huis afbreken. Wat aan materiaal bruikbaar was, werd door hem gebezigd bij het bouwen van het nieuwe Rollecate, gelegen aan de Dedemsvaart te Hulst (dit feit is aantoonbaar onjuist - HvH).

Lucas Engelenburg is op 23 juni 1779, dus op 85-jarige leeftijd overleden. In een document van 1 maart 1764 wordt hij, de 70-jarige nog als burgemeester vermeld. Er bestond dus in die tijd nog geen pensionering op 65-jarige leeftijd. Zoon Frederik (of Vredenrijk) Jan is ook twee periodes burgemeester. Hij overlijdt in 1806 te Kampen. Hij woonde in het nog bestaande prachtige pand Kerkstraat 12.

In 1761 gebruikte Lucas Engelenburg, burgemeester van Vollenhove, het hiernaast getoonde wapen in een zegel. Dit wapen staat beschreven in Nederlands Patriciaat nr. 43: "Een enkele rode toren met daarboven een rode engel met de handen omlaag gespreid". Hoewel verder hierin niet beschreven, geeft de Elsevier's Encyclopedie van de Heraldiek nadere informatie onder "engel": "In de wapenkunde voorgesteld als vrouwenfiguur met vleugels. Uitzondering: de aartsengel MichaŽl, die gevoerd wordt door de familie Engelenburg". Boven de rode enkele toren (de Engelenburg is zandsteen/geel) zweeft een rode engel zonder zwaard. De reden voor deze afwijking is onbekend. In het voornoemde Engelenburghuis in Pretoria, nu museum, komt dit Engelenburgwapen op diverse plaatsen voor.

www.henkvanheerde.nl/vollenhove