de Eckelenboom

detail van de kaart van Blaeu uit 1649, met de Eckelenboom op de hoek van Bentstraat en BisschopstraatHet huis de Eckelenboom, eertijds ook wel 'Wittenhuis' genoemd, staat op de hoek van de Bentstraat en Bisschopstraat. Het imposante huis, geheel in wit pleisterwerk, heeft een interessante bouwgeschiedenis. Het oudste deel dateert uit de vijftiende eeuw. De Eckelenboom is daarmee een van de oudste huizen in Vollenhove. Omstreeks 1530 - 1540 werd het in zuidelijke richting uitgebreid door de aanbouw van een nieuwe vleugel. Daarbij kwam de oorspronkelijke topgevel aan de oostkant te vervallen. Op de stadsplattegrond van Blaeu wordt de zuidelijke vleugel evenwel niet aangegeven. Later, mogelijk in de zeventiende eeuw, werd het huis in westelijke richting verlengd tot aan de Bentstraat. Ook deze uitbreiding is niet op de kaart van Blaeu te vinden.

de Eckelenboom, een van de oudste huizen van Vollenhove, onderdeel van MarxveldBij het huwelijk van Ida Hagen met Ernst Witte in 1613 was Ida door haar ouders het 'huys en hof toe Vollenhove op de hoek van de Bisschopstrate' meegegeven.
Via hun dochter, die was gehuwd met Wolter van Brienen, zou het huis terechtkomen bij Johan Ernst van Brienen. Deze slaagde er niet in zijn vermeende havezaatsrechten overtuigend aan te tonen, zo bleek uit stukken over een proces tussen hem en de edelen ('jonkers') van Vollenhove in de jaren 1676 - 1689. De Staten konden hem derhalve geen toestemming geven zich van de Eckelenboom te laten verschrijven.

Via de Van Brienens vererfde de Eckelenboom op de familie Van Haersolte. Verschillende leden van dit geslacht bewoonden het huis.
In 1748 werd dit bewoond door burgemeester Lucas Engelenburgh en vrouw Berendina Morre en gezin, zij huurden het.

Bij acte van 27 januari 1777 verklaarden Freule F. E. Baronesse van Haersolte tot Bijssel, Vrouwe G. J. Gravin van Rechteren geboren Baronesse van Blankvoort tot Benthuis, F. J. W. R. Baron van Heeckeren, heer van Overlaar en echtgenote vrouwe S. G. F. Baronesse van Heeckeren geboren Gravin van Rechteren tot het Laar en C. A. Graaf van Rechteren, heer tot Borgbeuningen, verkocht te hebben aan de landrentmeester C. W. Baron Sloet van Marxveld een huis en hof (van ouds genaamd den Eckelboom), hoek Bisschopstraat - Bentstraat, ten oosten het adellijk huis en havezathe Merxvelt, strekkende van de Bisschopstraat tot de Groenestraat, belast met een jaarlijkse uitgang van 28 st. aan de geestelijkheid.

In 1777 kocht Coenraad Willem Sloet de Eckelenboom van deze erfgenamen van Van Haersolte voor 720 gulden. In 1779 deed hij het echter alweer van de hand aan zijn schoonzuster Frederika Margaretha Sloet. Zij moest er toen ruim twee maal zoveel voor betalen: 1.500 gulden. Mogelijk had Coenraad het huis in de tussentijd laten opknappen. De nieuwe eigenaresse ging het huis niet zelf bewonen maar droeg het direct na de aankoop, op 11 oktober 1779 over aan haar jongste zoon Reint Wolter Sloet.

de achterkant van de Eckelenboom met de later aangebouwde zuidvleugel, vanuit de tuin van Marveld (bij het voorplein)In de vergadering van de Volle Stoel van 22 juli 1790 werd de rentmeester der Geestelijkheid Engelenburg gemachtigd de uitgangen uit Lindenhorst en den Ekkelenboom te verkopen aan Mevrouw van Lindenhorst.

Reint Wolter Sloet verkocht Eckelenboom in 1805 aan Harmen van Smirren, de logementhouder en diens echtgenote. Onbekend is hoe lang zij er hebben gewoond. Hun logement hadden ze in de Voorstad (buiten de Landpoort), de huidige supermarkt aan de Voorpoort.

Om zijn bezitting Marxveld, die hij in 1857 had gekocht meer allure te geven kocht Gerard Sloet in 1859 het huis 'de Eckelenboom' met achtergelegen tuin, ten westen van Marxveld, van de familie De Vos de Wael erbij. Zo werd het goed opnieuw met Marxveld verenigd.

A. J. ten Cate, burgemeester van Vollenhove van 1859 - 1885, heeft ook in Eckelenboom gewoond.

In het laatste deel van de 19e eeuw waren er veel internationale contacten vanwege de stroopfabriek die Gerard Sloet tegenover Marxveld in 1869 had opgericht. Men onderhield contact met o.a. Frankrijk, Duitsland en Engeland. Om correspondentie te kunnen voeren gebruikte men de telegraaf. De berichten werden opgehaald en bezorgd door de bode van het openbare telegraafkantoor te Blokzijl. Eenmaal per dag deed deze Vollenhove aan. Gerard verzocht de directeur van de telegrafie om ook een kantoor in Vollenhove te openen. Er werd echter beschikt, dat men één telefoon voor openbaar gebruik kon krijgen. Daar men weinig feducie had in een dergelijk apparaat zag men weinig in het voorstel. Men was niet gewend te bellen en nog minder om gebeld te worden. Er werd daarom een particulier telegrafiekantoor opgericht in ,,Eckelenboom". De daar werkzame telegrafist ontving zijn opleiding bij de Nederlandse Spoorwegen in Zwolle.

In de 20e eeuw, met name toen Marxveld vanaf 1917-1941 in feite niet meer werd bewoond, raakte Eckelenboom steeds verder in verval.
In de jaren 1970 stond het op de nominatie om gesloopt te worden, om zo ruim baan te maken voor een ontsluitingsweg naar de haven. De gebouwen tegenover het pand waren hiervoor al gesloopt. De gemeente probeerde over aankoop te onderhandelen, maar dat lukte niet erg: de familie wilde absoluut niet verkopen. Uiteindelijk gingen de plannen niet door, omdat dan ook panden aan de Kerkstraat moesten verdwijnen.

In 1982 besloot de eigenaar, ir. Jan Willem Gerard Sloet van Oldruitenborgh, het monumentale complex rond Marxveld, waaronder de Eckelenboom toch te verkopen aan de gemeente Brederwiede.
Voor Marxveld en de Eckelenboom werd door de Friese architect Gunnar Daan de mogelijkheid onderzocht om er woningen in onder te brengen. Voor de Eckelenboom vonden deze plannen doorgang.
In 1984 werd door de onthulling van een fraaie herdenkingssteen met de tekst: 'TEMPORA SUSTE NEAT' (heeft de tijd doorstaan) de verbouwing van de Eckelenboom tot drie woningen feestelijk afgesloten.

www.henkvanheerde.nl/vollenhove