Cöop. Zuivelfabriek ,,De Eendracht"

Ambt-Vollenhove

Enkele mededelingen onzer vereniging ter gelegenheid van

haar veertigjarig bestaan.

Op 22 Mei 1897 werd voor den heer J J. v. KRIEKEN, destijds notaris te Vollenhove, de acte van oprichting onzer Vereniging gepasseerd, zodat op 22  Mei jl de Vereniging veertig jaren heeft bestaan. De Vereniging werd opgericht als N.V. op coöperatieven grondslag, welke vorm bij de opkomst der fabrieken zeer veel werd gekozen.

Oprichters der Vereniging waren de volgende personen en instellingen:

Gerard baron Sloet van Marxveld                                                met   30    aandelen,                  houdende 5 koeien

Hendrik ten Napel Klz.                                                                ,,       40       ,,                            ,,          19

Hendrik van Dalen Gerritsz.                                                        ,,         2                                    ,,          10

Evert ten Napel Klz.                                                                    ,,       20                                    ,,          18

Albert Mooiweer                                                                         ,,         0                                                10

Jan van der Linde Janz.                                                                ,,         0                                                  4

Jan de Lange Hendriksz.                                                              ,,         0                                                  5

lannes Ziel Senior                                                                         ,,         0                                                  3

Andries Driezen                                                                           ,,         0                                                  3

Derk de Lange                                                                                          1                                                  0

Kerkvoogdij Herv. Gemeente Vollenhove                                             12                                                  0

Groot Burgerweeshuis Vollenhove                                                       15                                                  0

Arrie Spit                                                                                                 1                                                  0

Theodorus van der Veen                                                                          1                                                  0

Andries Heetebrij                                                                                     1                                                  0

Antony baron Sloet van Oldruitenborgh                                               12                                                  0

Wed. Meine ten Napel                                                                          10                                               18

Jan Weijs St.z.                                                                                          2                                               15

Jan Belt Willemsz                                                                                    0                                                  4

Wed. Klaas Boes                                                                                     0                                                 6

Koop Drok Jurriesz.                                                                               0                                               10

Gerrit Willem Seidel                                                                                1                                                  0

De oprichting geschiedde derhalve door 20 personen en 2 plaatselijke instellingen, hou­dende te samen 148 aandelen en 130 koeien. Elk aandeel was groot f 25.- en stond op naam. Als bestuursleden traden voor het eerst op de navolgende personen:

Gerard baron Sloet van Marxveld, Jan van der Linde Jz., Hendrik ten Napel Klz.

Het kapitaal. benodigd voor de stichting der gebouwen, aanschaffing werktuigen enz. werd gevonden in het totaal bedrag der geplaatste aandelen, aangevuld met een bedrag, dat onder hypothecair verband der fabriek werd geleend. De rente der aandelen was bepaald op 4  % ’s jaars, terwijl bij eventuele winst hierop dividend werd uitgekeerd.

In 1908 werd besloten de aandelen af te lossen en werd daarmede ook den vorm der vereniging veranderd in een zuivere Coöperatieve vereniging.

Ongeveer in 1906 onderging de fabriek een kleine uitbreiding, terwijl in 1910 voor het plaatsen van een koelmachine opnieuw een lokaal werd bijgebouwd. In 1916 was de melkaan­voer zoodanig gestegen, dat noodzakelijk tot - verbouwing moest worden overgegaan. Plannen met en zonder kaasmakerij werden besproken door het toenmalig bestuur en werd eindelijk door de op Donderdag 27 April 1916 gehouden ledenvergadering, het bestuur gemachtigd tot het aangaan van een lening van f 80.000.-, waarvoor gebouwd zou worden met aanbrenging van een kaasmakerij.

Intussen was van bevoegde zijde bericht binnengekomen, dat het maken van kaas door die fabrieken, die zich daarmee tot die tijd niet bezig hadden gehouden, van regeringswege niet toegelaten zou worden. Dit was de reden dat een eventuele verbouwing van de fabriek werd uitgesteld. Toch was de inrichting der fabriek zoodanig, dat lang niet op het voordeligst gewerkt kon worden en toen dan ook in de algemene vergadering, gehouden op Woensdag 23 Febr. 1921, door het bestuur werd voorgesteld tot verbouwing over te gaan, werd dit voorstel aan­genomen met 186 stemmen voor en 24 tegen.

Zeer korten tijd na deze verbouwing kwam opnieuw het maken van kaas ter sprake. Ge­zien de kwaliteit der aangevoerde melk heeft Uw tegenwoordige directeur met de meeste beslistheid ontraden kaasmaken aan de fabriek te verbinden, overtuigd als hij was, dat absoluut geen goede kaas van de aangevoerde melk kon worden gemaakt.

Anders werd dit, toen later door proefnemingen aangetoond werd, dat kaas kon worden ge­maakt uit gepasteuriseerde melk en toen dit dan ook inderdaad werkelijkheid bleek, was daar­mede ook het bezwaar van den directeur vervallen.

Op 6 Februari 1924 was op aandrang van een aantal leden het punt ,,kaasmaken" weer opnieuw aan de agenda der algemene vergadering toegevoegd en werd dit punt door den heer ANEMA, directeur van de Coöp. Zuivelfabriek te Wolvega, nader behandeld. In deze vergadering spraken zich in beginsel uit 135 stemmen tegen en 122 stemmen voor kaasmaken.

Deze stemmingsuitslag kon voor het bestuur geen aanwijzing zijn hierop voorlopig verder in te gaan.

Meerderen van de voorstanders waren met dezen gang van zaken echter niet tevreden, omdat men perse ondermelk wilde laten verwerken.

Toen op Maandag 7 April 1924 een buitengewone ledenvergadering was belegd met het te behandelen punt  ,,poedermakerij aan de fabriek te verbinden", werd dit punt aangenomen met 110 stemmen voor, 57 stemmen tegen en 5 stemmen blanco.,

In 't laatst van de maand September van 't zelfde jaar kon met het maken van melkpoeder begonnen worden. Hoewel de poederprijzen destijds zoodanig waren, dat een zeer goede prijs voor de ondermelk betaald kon worden, (we herinneren ons nog de prijs van 5 ct. per liter) was men ook met deze oplossing nog niet helemaal tevreden, immers, men kreeg lege bussen thuis en zoo kwam opnieuw de wens van kaasmaken naar voren.

‘t Was op Dinsdag 17 Mei 1925, dat op verzoek van een aantal leden een buitengewone ledenvergadering werd gehouden, met het doel de fabriek in te richten ook voor het maken van kaas.

In dezelfde vergadering werd het voorstel aangenomen met 138 stemmen voor, 86 stemmen tegen en 2 stemmen blanco.

In de laatste 'maand van hetzelfde jaar werd voor het eerst aan Uwe fabriek melk tot kaas verwerkt.

Wisseling van directeur heeft gedurende het bestaan der Vereniging weinig plaats gehad. De eerste, wien de leiding was opgedragen, was de heer DIJKSTRA, die slechts enkele jaren als zoodanig fungeerde. Zijn opvolger was de heer C. BOTTEMA, die in de bestuursverga­dering van 4 September 1920 zijn ontslag aanbood. Als diens plaatsvervanger werd op Woens­dag 29 September 1920 door het bestuur benoemd uw thans nog in functie zijnde directeur.

Wisseling van personeel had meerdere malen plaats.

 Hieronder vermelding van de aangevoerde melk vanaf 190; van de vier eerste jaren is onbekend.

          1901     -     2323590 KG                       1912            2650568 KG                       1925     -     3826352 KG

          1902     -     2145432                              1913     -     2797997                              1926     -     4590822

          1903'    -     2563324                              1914     -     2998327                              1927     -     4420584

          1904     -     1956762                              1915     -     3216255                              1928     -     4368771

          1905     -     2022333                              1916     -     3365323                              1929     -     4630586

          1906     -     2279327                              1917     -     3087135                              1930     -     4555578

         1907       -     2500271                              1918     -    2556822                               1931     -     4370234 ,

         1908       -     2598888                              1919     -     2756846                              1932     -     4577489

         1909       -     2568561                              1920     -        2981869                           1933     -     4629085

         1910       -     2520593                              1921     -        2984622                           1934     -     4684105

         1911       -     2386513                              1922               3173663                           1935     -     5091935

          (Droge zomer, veel mond- en                 1923     -       3200137                            1936     -     5556715

klauwzeer onder rundvee).

                                                                          1924     -        3370136

Thans telt Uwe vereniging ongeveer 250 leden en enige losse leveranciers, houdende te samen ongeveer 1800 koeien.

Ambt-Vollenhove, Mei 1937.

De Directeur.

www.henkvanheerde.nl/vollenhove