Het Nut in Vollenhove: 1868 - heden

'Het Nut' is de verkorte naam van een oude vereniging: 'de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen'.
Opgericht aan het einde van de 18e eeuw is deze vereniging een particulier initiatief dat, zoals vele initiatieven in die tijd, structuur bood aan maatschappelijke ontwikkelingen. Mensen met ideeën verenigden zich in een 'genootschap' ook wel 'maatschappij' genoemd. Het bieden van structuur aan de samenleving is na 200 jaar voornamelijk een zaak van de overheid. Toch blijven er gebieden waar ook het Nut een bijdrage levert.

De geschiedenis van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen gaat terug tot het jaar 1784.
Een groep mensen rondom de sterk sociaal bewogen doopsgezinde predikant Jan Nieuwenhuijzen te Edam, zag volksontwikkeling als oplossing voor sociale problemen. Hun initiatieven liepen op wetgeving vooruit. Het Nut ondernam actie, door o.a. het:
- geven van volksonderwijs
- opleiden van leerkrachten
- stichten van volksbibliotheken
- oprichten van spaarbanken

In 1787 verhuisde de Maatschappij noodgedwongen naar Amsterdam, maar in 1981 kon het oorspronkelijke adres in Edam weer betrokken worden, nadat de daarin lange tijd gevestigde Nutsbibliotheek en Nutsspaarbank naar een ruimere bestemming verhuisd waren. Het landelijk secretariaat is hier gevestigd.

Het Nut is nu een (plaatselijke) culturele vereniging van enthousiaste mensen die een programma van interessante lezingen en cursussen bieden, excursies organiseren, actuele culturele evenementen bezoeken.

Het "departement Vollenhove" werd opgericht in oktober 1868, door o.a. baronesse Dibbetz-Sloet.

Activiteiten die het Nut hier ontplooide waren:

• oprichting van een spaarbank (gebouw Bentstraat) en de bewaar- en breischool Tabitha (Bentstraat), 1868-1870
• oprichting van een bibliotheek (achterin het gebouw)
• 1912: bouw van een nieuw Nutsgebouw, zaal met podium etc, kleedruimten eronder
• 1916: bouw van een nieuwe bewaarschool in de Kerkstraat
• 1950: oprichting van de gymnastiekvereniging Flevo

In de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) vormde het Nutsgebouw de opvangplek voor gevluchte Belgen, die er op stretchers sliepen.

De razzia's van de Duitsers in de herfst van 1944 in de Noordoostpolder zorgden voor een met honderden opgepakte jongens en mannen overbevolkt Nutsgebouw. Ze werden daar verzameld en moesten er enkele dagen verblijven in barre omstandigheden, voor ze de gedwongen voetreis naar het station in Meppel begonnen.

In 1968 werd een nieuwe openbare kleuterschool ‘Pereboom’ aan de Wheeme gebouwd en was de afbraak van de oude school Tabitha aan de Kerkstraat.

In1970 kwam er een einde aan de zichtbaarheid van het Nut door de afbraak Nutsgebouw aan de Bentstraat. De rol die dat gebouw vervulde in de gemeenschap werd overgenomen door Stadsdoelen, waarvoor een eigen stichting werd opgericht. Ook dat gebouw is inmiddels verdwenen, evenals de Stichting, met de komst van de (gemeentelijke) MultiFunctionele Accommodatie "De Burght" met een commerciële pachter.

Toch is het nut ook hier nog springlevend, met de organisatie van lezingen etc. Die vinden tegenwoordig plaats in de Voorhof, ook wel Tilvoorde, en soms in De Burght.

www.henkvanheerde.nl/vollenhove